Zapalenie osierdzia
Osierdzie to błona surowicza, która pokrywa serce z zewnątrz, składa się z dwu blaszek: wewnętrznej i zewnętrznej. Wewnętrzna nazywana jest nasierdziem i przylega ona bezpośrednio do mięśnia sercowego, zewnętrzna natomiast wytwarza worek osierdziowy, w którym zawieszone jest serce. Zapalenie osierdzia może być pochodzenia wirusowego - „samoistne”, może też być objawem gorączki reumatycznej i innych chorób tkanki łącznej bądź pochodzenia gruźliczego.

   Objawy to najczęściej gorączka i silne bóle w klatce piersiowej, zwłaszcza za mostkiem z promieniowaniem do pleców. Przy zmianie pozycji tułowia, kaszlu i oddychaniu bóle te narastają. Ostre „samoistne” zapalenie osierdzia przebiega łagodnie, ale choroba ma tendencje do nawrotów i zalecana jest obserwacja w szpitalu.

   Leczenie zapalenia osierdzia „samoistnego”, w gorączce reumatycznej i innych chorobach tkanki łącznej polega na stosowaniu leków przeciwzapalnych, rzadziej hormonów kora nadnercza. Jeżeli ilość płynu w worku osierdziowym jest duża konieczne jest nakłucie osierdzia.

  Zapalenie osierdzia pochodzenia gruźliczego jest chorobą przewlekłą o nawet wieloletnim ukrytym przebiegu. Kończy się często zaciskającym zapaleniem osierdzia. Dochodzi do zarośnięcia worka osierdziowego, a nawet jego zwapnienia. W wyniku tego upośledza to napływ krwi do serca i powoduje takie objawy, jak złe znoszenie wysiłku fizycznego, przepełnienie krwią żył szyjnych, powiększenie brzucha i obrzęki.

W zaciskającym zapaleniu niezbędna jest operacja, która uwolni serce z pancerza wytworzonego ze zgrubiałego i zwapniałego osierdzia, co zazwyczaj usuwa objawy i znacznie poprawia sprawność chorego.